Nieuw-West is een stadsdeel met een tegenstelling in zich. Aan de ene kant tomeloze energie: buren die naar elkaar omkijken, die na de aardbevingen in Turkije, Syrië en Marokko binnen no time vrachtwagens vol noodhulp lieten vertrekken. Buurtmoeders, moskeevaders en jongerenwerkers die dag in dag uit het verschil maken. Aan de andere kant een diep wantrouwen richting de overheid en publieke instituties. Jarenlange ervaringen met discriminatie en stereotypering, gezinnen die getroffen werden door de toeslagenaffaire, een zorgwekkend lage opkomst bij verkiezingen. Voor een deel van de bewoners voelt het systeem eerder als een vijand dan als een vriend.
Het Nationaal Programma Samen Nieuw-West vroeg Diveclusion om die energie structureel te maken, en juist de stemmen te bereiken die zijn afgehaakt. Concreet: bouw elf wijkallianties op, met eigenaarschap, inclusie en democratie als leidende waarden.
De uitdaging: energie genoeg, vertrouwen te weinig
Een wijkalliantie is geen vergadering die je even belegt. Het is een tafel waar bewoners en professionals op een gelijkwaardige manier praten over hun buurt, samen bepalen waar de prioriteiten liggen, en samen besluiten hoe ze die aanpakken. Geen overheid die zendt, maar een buurt die regie krijgt.
De moeilijkheid zit ‘m niet bij de bewoners die toch al meedoen, maar bij de mensen die zich hebben teruggetrokken. Precies zij verdienen de meeste aandacht, en precies zij zijn het lastigst te bereiken. Elke wijk heeft bovendien een eigen dynamiek en een eigen startpunt. Er bestaat geen blauwdruk die overal werkt.
Onze aanpak: de buurt bepaalt
Als projectmanager namens Diveclusion koos ik er vanaf het begin voor om niet vanuit het stadhuis te denken, maar vanuit de straat. Elke wijkalliantie kreeg een eigen startpunt en eigen interventies, afgestemd op wat daar speelde. Om de afgehaakte bewoners te bereiken, werkten we bewust samen met informele partijen en wijkverbinders: buurtmoeders, sleutelfiguren, mensen die het vertrouwen al hadden dat instituties waren kwijtgeraakt.
De rode draad door alles heen was gelijkwaardigheid. Niet de instituties centraal, maar de leefwereld van de bewoners. Of zoals het in het programma staat: de instituties zijn passanten in de levens van mensen, niet andersom.
“Ik ben 75 jaar, woon hier naar alle tevredenheid; ben op mijn 30e uit Suriname hierheen gekomen voor een huurwoning. Als ik mensen bel dan vertel ik: kleine, leuke winkels, een kaasboer, enzo.” Bewoner, Nieuw-West
Beginnen met zes, leren voor elf
Projectmatig werken betekent ook: niet alles tegelijk willen. We zijn bewust gestart met zes wijkallianties, zodat we de lessen daaruit konden meenemen naar de overige vijf. Wat werkt om mensen aan tafel te krijgen? Hoe houd je de gelijkwaardigheid overeind als de machtsverhoudingen in de praktijk scheef liggen? Die lessen werden niet in een la gestopt, maar direct toegepast.
Van praten naar bouwen
En het blijft niet bij praten. In een van de wijken besloot de wijkalliantie dat er meer groen in de buurt moest komen. De moestuintjes die eerder waren verdwenen door nieuwbouw, kwamen terug, en de bewoners hielpen ze deels zelf bouwen. Een klein voorbeeld misschien, maar precies waar het om draait: mensen die niet wachten tot iets voor hen geregeld wordt, maar zelf bepalen en zelf meebouwen aan hun buurt.
Wat we meten, en wat we zien
Om de impact zichtbaar te maken, ontwikkelden we een dashboard dat twee dingen tegelijk meet: de harde cijfers, zoals deelname en betrokkenheid, én de kwalitatieve kant, het verhaal achter de cijfers. Want bij dit werk zegt “tweehonderd bewoners” niet alles. Het gaat erom of mensen die zich nooit gehoord voelden, nu wél aan tafel zitten en meebeslissen. Op dit moment zijn er 200 bewoners en 60 professionals actief betrokken, en groeit het aantal wijkallianties door naar de volledige elf.
“Echte zeggenschap begint bij vertrouwen. Door consequent vanuit gelijkwaardigheid te werken, schoven bewoners aan die we eerder niet bereikten. Diveclusion hielp ons dat niet alleen te organiseren, maar ook vast te houden.” Bouchra Dibi, strategisch Programmamanager Nationaal Programma Samen Nieuw-West
